اقتصاد را سانسور نکنیم

فرهاد آگاهی* - برخلاف اقتصاد بسیاری از کشورها که تجربه‌های متوالی از شوک‌های ارزی ندارند و ممکن است صرفا در هر چند دهه، فقط یک بار گرفتار چنین عارضه‌ای شوند، مروری بر رویدادهای ارزی شکل‌گرفته در طول سال‌های گذشته، نشان از آن دارد که اقتصاد ایران، به صورت دوره‌ای، بارها و بارها در معرض جهش‌های ارزی قرار گرفته، به طوری که در اثر این جهش‌ها، در عرض چند روز، ارزش واحد پول‌مان در برابر ارزهای جهانی به پایین‌ترین سطح نسبت به تاریخ پیش از آن رسیده و هر بار دولت‌ها، با غافلگیری تمام، صرفا توانسته‌اند پس از اینکه بحران به حداکثر تاثیرگذاری خود رسیده و اغلب شئون خرد و کلان اقتصاد را به خود مشغول ساخته، با مداخله مستقیم و حداکثری و به دور از لحاظ قوانین پایه‌ای اقتصادی، آن را مدیریت کنند.
روایت بالا حاکی از این واقعیت است که با وجود اینکه مدیریت نرخ ارز در اقتصاد ایران، همواره به عنوان یکی از دغدغه‌های اساسی کلیه ذی‌نفعان اقتصادی مطرح بوده و وقوع بحران در این حوزه، نه‌تنها به معنای معطل ماندن کسب و کارهای اقتصادی، بلکه به مثابه یک بحران امنیتی تداعی کرده، اما بازهم دولت‌ها نتوانسته‌‌اند آنچنان که توقع از یک دولت هوشمند و آینده‌نگر می‌رود، پیش‌بینی درستی از زمان و ریشه‌های وقوع بحران‌ها داشته و راهکارهای مناسبی را به منظور جلوگیری از فوران شعله‌های آن در پیش بگیرند.
بر این اساس‌ باید اذعان داشت که اقتصاد ایران، سخت تشنه آینده‌نگری و سیاستگذاری مبتنی بر اصول اقتصاد است تا بتواند به طور کلی از شکل‌گیری بحران‌های ارزی و شوک‌های متعاقب آن جلوگیری کند یا اینکه حداقل به محض روشن شدن سیگنال‌های نزدیک شدن بحران، آن را پیش از فوران، کنترل کند.
در واقع بر پایه چنین باوری، باید اذعان داشت بهبود وضعیت تولید و تجارت و به دنبال آن تقویت تراز تجاری کشور، موفقیت برنامه‌های اشتغالزایی و مقابله با سونامی بیکاری، ارتقای سطح رفاه اجتماعی و رضایت عمومی و رهایی از توفان‌های موسمی تورم، مستلزم اجرای مجموعه‌ای از سیاست‌های مالی، پولی و ارزی مدرن و قاعده‌مندی است که نه مبتنی بر روش‌های پرهزینه آزمون و خطایی و شیوه‌های خود‌ساخته، آزموده نشده و توهم‌زای رانت‌آفرین‌ بلکه مبتنی بر قوانین اقتصادی و به دور از خود‌سانسوری‌ها صورت بگیرد.
باید به طور جدی از رفتارهای فاقد پشتوانه علمی و متکی به دستورات لحظه‌ای و ناگهانی که فضای جامعه را غافلگیر ساخته و موقعیت افراد را به شانس و اقبال گره می‌زند، پرهیز کرد و همه اقتصاد را به صورت یک دانش منسجم بشری که صد‌البته ممکن است خطا و اشتباه نیز در آن راه داشته باشد، به رسمیت شناخت و به جای سانسور و گزینش آن، خودمان را با آن تطبیق دهیم.
* نایب رییس کمیسیون کشاورزی
اتاق بازرگانی