روزنامه ایران
1396/09/21

جدول 17 بودجه زیر ذره‌بین نظارت

» مجموعاً ۶۰ نهاد، مشمول این جدول بحث برانگیز در لایحه بودجه می‌شوند
»موضوع پرداخت‌ها «کمک به اشخاص حقوقی غیردولتی» است

وقتی حسن روحانی از حذف ردیف‌های بی‌حساب و کتاب بودجه در جلسه روز یکشنبه مجلس سخن می‌گفت، ساده می‌شد حدس زد که اشاره او به کدام بخش از بودجه است؛ جدول 17. جدولی برای بودجه مؤسسات غیر دولتی در حوزه فرهنگی که البته نظارتی هم توسط نهادهایی چون دیوان محاسبات بر عملکرد مالی آن انجام نمی‌شود. هرچند بودجه تعلق‌یافته به این جدول در دولت یازدهم به لحاظ عددی کاهش یافته اما، بخش د‌رخورتوجهی از این کاهش ناشی از انتقال برخی از این نهادها و مؤسسات به ردیف‌های ثابت بودجه‌ای و خروج از جدول ١٧ بوده است. اینکه چه مؤسساتی و بنا بر چه سازوکاری می‌توانند در میان ردیف‌های این جدول جا بگیرند، مشخص نیست و از آن نامشخص‌تر این است که این مؤسسات و نهادها در قبال دریافت این بودجه‌ها، موظف به انجام چه‌کاری هستند و چه مرجع نظارتی‌ای، بر نحوه هزینه‌کردن این بودجه‌ها نظارت می‌کند. بودجه‌ای که برای سال 96 حدود 276 میلیارد تومان بود.
  منتقدان چپ و راست جدول
مجموعاً ۶۰ نهاد، مشمول این جدول بحث برانگیز در لایحه بودجه می‌شوند. موضوع پرداخت‌ها «کمک به اشخاص حقوقی غیردولتی» است. کسی نمی‌داند که انتخاب این نهادها توسط چه کسانی صورت گرفته و معیار این انتخاب چه بوده است. مهم‌تر آنکه کسی نمی‌داند این «کمک‌ها» صرف چه کاری می‌شوند و از کجا سر در می‌آورند. موضوعی که هم اصلاح‌طلبان نسبت به آن معترض هستند و هم اصولگرایان در دوره قبلی مجلس اعتراض‌هایی جدی به آن داشتند. از جمله می‌شود به اعتراض‌های مهدی کوچک‌زاده و احمد بخشایش اردستانی، دو نماینده مخالف دولت و نزدیک به جبهه پایداری در مجلس نهم اشاره کرد. مهدی کوچک‌زاده دو سال پیش در رابطه با همین جدول گفته بود: «ملاک و معیار انتخاب این تعداد نهاد برای دریافت کمک‌های مالی نامشخص است کمااینکه‌ هزاران مؤسسه غیردولتی در کشور دایر است. سؤال من این است که این ردیف بودجه، چرا به برخی افراد خاص تعلق می‌گیرد؟ نهاد یا مؤسسه مذبور ممکن است مبالغ دریافتی را برای خرید اتومبیل، خانه یا مواردی از این دست هزینه کند که در این صورت هم قابل‌حسابرسی و نظارت نیستند. بهتر است این بودجه‌ها در قالب یک قرارداد خدمت معین و مشخص به این نهادها پرداخت شود، تا به‌عنوان‌مثال روند کاری نهادی که می‌خواهد با این پول مقبره سعدی را مرمت یا نو‌سازی کند، قابل‌نظارت و پیگیری باشد. بهتر است با شفاف‌سازی، از هزینه‌کردن این مبالغ در جاهای غیرضروری جلو‌گیری کرد». حالا هم نمایندگان زیادی از جناح سیاسی مقابل، خواستار حذف این جدول هستند. نمایندگانی از محمود صادقی اصلاح‌طلب گرفته تا نادر قاضی‌پور اصولگرا که اعلام کرده‌اند وجود این جدول در بودجه سالانه کشور «ناعادلانه» است و باید «حذف» شود. حذفی که غلامعلی جعفرزاده گفته انجام نشده و تنها ردیف‌های مربوط به این مؤسسات زیرنظر وزارت ارشاد رفته تا امکان نظارت بر آن فراهم شود. با وجود این یکی از مدیران مجمع عالی حکمت اسلامی در گفت‌و‌گو با «ایران» مدعی می‌شود که این جدول حتی ذیل ردیف‌های مربوط به وزارت ارشاد هم قرار نگرفته و به کلی حذف شده است.
  ردیف‌های کلان و گلایه‌های
رئیس جمهوری
هر چند در سال‌های اخیر مؤسساتی چون بنیاد سعدی با مدیریت غلامعلی حدادعادل به همراه مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام‌خمینی(ره) و مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام ‌خمینی به‌مدیریت آیت‌‌الله مصباح یزدی از سال قبل از جدول 17 خارج شده و به ردیف‌های ثابت بودجه سالانه اضافه شده‌اند و از این حیث نگرانی برای دریافت بودجه خود ندارند. با وجود این نکته قابل تأمل این بود که در همین جدول نهادهایی مانند سازمان تبلیغات اسلامی، بسیج و حوزه علمیه قم و شورای سیاستگذاری ائمه ‌جمعه که دارای ردیف بودجه ثابت هستند، دارای نمایندگانی به‌عنوان زیرمجموعه هستند که از همین محل بودجه خود را دریافت می‌کنند. بر اساس قانون بودجه سال‌جاری، سازمان تبلیغات اسلامی با 8 ردیف در این جدول مجموعاً 45 میلیارد تومان «کمک» دریافت می‌کند. همچنین برای دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم نیز در سه ردیف بودجه‌ای بیش از 4 میلیارد تومان در قالب این «کمک»ها لحاظ شده. در موارد دیگر قرار بوده شورای سیاستگذاری ائمه جمعه برای کمک به تجهیز و تکمیل مصلا‌های کشور بیش از 27 میلیارد تومان، مؤسسه انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم نزدیک به 2 میلیارد تومان، جشنواره عمار 2 میلیارد و 200 میلیون تومان، بسیج دانش‌آموزی یک میلیارد و 600 میلیون تومان و دانشگاه امام صادق 10 میلیارد و 600 میلیون تومان بودجه دریافت کنند. در این جدول البته مجموعه بزرگ‌تری از مؤسسات غیردولتی نظیر هیأت رزمندگان اسلام با مدیریت جمعی از مداحان که در رأس آنها منصور ارضی قرار دارد، مؤسسه کتاب‌شناسی شیعه با مدیریت حجت‌الاسلام رضا مختاری از نمایندگان مجلس خبرگان رهبری، بنیاد تاریخ‌پژوهی و دانشنامه انقلاب اسلامی با مدیریت سید حمید روحانی، دانشگاه عدالت با ریاست آیت‌الله هاشمی شاهرودی و بنیاد حکمت اسلامی صدرا به ریاست آیت‌الله سید محمد خامنه‌ای نیز دیده می‌شود. حالا باید دید امسال چه بر سر این ردیف‌های پرحاشیه و جنجال‌ساز خواهد آمد؛ آیا آنها آن‌طور که غلامعلی جعفرزاده گفته ذیل ردیف‌های مربوط به وزارت ارشاد قرار می‌گیرند یا آن‌طور که یکی از مدیران مجمع عالی حکمت اسلامی ادعا می‌کند، این جدول به کلی حذف شده است؟ یکی از گلایه‌هایی که روز یکشنبه«حسن روحانی» در صحن مجلس داشت، در همین مورد بود؛ آنجا که از «ردیف اندر ردیف» گفت؛ در بخشی از سخنانش هم از معلوم‌نبودن محل هزینه‌شدن آن بودجه‌ها سخن گفت: «ردیف‌های زیادی درست شده و معلوم نیست این پول‌ها کجا مصرف می‌شود. ردیف‌ها در بودجه امسال کاهش یافته و من از شما کمک می‌خواهم». با این اشارات رئیس جمهوری و البته انگیزه رو به افزایشی که قبلاً نمایندگان برای تعیین تکلیف این قسمت از بودجه از خود نشان داده‌اند، بعید است جدول 17 آن‌طور که سال‌های قبل در قانون بودجه دیده می‌شد، امثال هم تکرار شود.