دیپلماسی فرهنگی

آفتاب یزد- مریم علیزاده منصوری: هنگامی که در جریان بزرگ‌ترین فستیوال فیلم دنیا، از حنجره شرلی مک‌لین بازیگر کهنه‌کار آمریکایی، نام اصغر فرهادی در سالن دالبی تئاتر لس‌آنجلس طنین انداز شد، برای ساعتی جهان از آنچه فرهادی در بیانیه خود خطاب به مردم دنیا نوشته بود، در بهت فرو رفت و کلیپ قرائت پیام مالامال از صلح کارگردان «فروشنده» توسط انوشه انصاری، بارها و بارها در شبکه‌های مجازی به اشتراک گذاشته شد. چرا که اصغر فرهادی روز گذشته چهره جدی و خشک سیاست را با قلموی هنر آرایش کرد. او برای رساندن اندیشه خود به رهبران و مردم جهان، از کاغذ، قلم، نور و دوربین بهره برد و کلامش را به واسطه نخبگان ایرانی به گوش ملل دنیا رساند.
**
واکنش به فرمان ترامپ
روز گذشته اصغر فرهادی دومین مجسمه طلایی اسکار را به خاطر ساخت فیلم «فروشنده»، به کلکسیون جوایز طلایی‌اش افزود، اما خود هنگام دریافت این جایزه در سالن دالبی تئاتر لس آنجلس حضور نداشت چرا که طبق برنامه‌ای از پیش تعیین شده، قرار بود به جای او انوشه انصاری، نخستین بانوی ایرانی فضانورد در جهان و همینطور فیروز نادری از مدیران پیشین ناسا که یکی از سیارک‌ها به افتخار او نام «نادری» را به دنبال خود یدک می‌کشد، جایزه‌اش را دریافت کردند. حضور نیافتن فرهادی واکنشی بود به فرمان دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا درخصوص عدم اجازه ورود اتباع هفت کشور جهان از جمله ایران به خاک ایالات متحده. بسیاری روز گذشته سازنده فیلم «فروشنده» را دیپلماتی فرهنگی دانستند که با هنر خود پیامی سیاسی و مهم را به رهبران جهان رساند و اظهار داشت که: «تقسیم‌بندی جهان به «ما» و «دشمنان ما» از سوی سیاستمداران افراطی، باعث ترس می‌شود؛ ترسی که توجیهی دروغین برای خشونت‌ها و جنگ‌هاست. سینماگران می‌توانند با بهره‌گیری از هنرشان کلیشه‌هایی که از ملیت‌ها مختلف ساخته شده را شکسته و زمینه همدردی و همبستگی مردم جهان را فراهم کنند. همدردی چیزی است که ما امروز بیش از هر زمان دیگر بدان نیاز داریم.»
کلام فرهادی که بر زبان انوشه انصاری ساری و جاری شد آنچنان موثر بود که محمد جواد ظریف را مجاب ساخت تا عنوان نخستین واکنش دهنده به این رویداد جهانی را از آن خود کند. او در صفحه توییتر خود چنین نوشت: «به عوامل فیلم «فروشنده» برای کسب اسکار و ایستادن در مقابل “ممنوعیت ورود مسلمانان” افتخار می‌کنم. ایرانیان ارائه دهنده فرهنگ و تمدنی هزاران ساله‌اند.» سایر مقامات نظام نیز روز گذشته نه تنها به ابراز خوشحالی از دریافت جایزه اصغر فرهادی پرداختند که پیام او را تحسین کردند و او را دیپلماتی فرهنگی نامیدند.
کنایه‌های طنز به رئیس‌جمهور آمریکا
در خلال تمامی‌تحسین و تمجیدها از اصغر فرهادی، بسیاری آکادمی‌اسکار امسال را واکنشی دانستند به سیاست‌های ناسیونالیستی دونالد ترامپ. آنجا که جیمی‌کیمل مجری مطرح آمریکایی از آغازین ساعات شروع مراسم کنایه‌هایی را به طنز به دونالد ترامپ زد. این مجری اسکار پس از اجرای موسیقی جاستین تیمبرلیک (Justi- Timberlake) با طعنه گفت: «این برنامه بطور زنده توسط میلیون‌ها آمریکایی و در سرتاسر دنیا در بیش از ۲۲۵کشوری که حالا از ما متنفرند، تماشا می‌شود. من فکر می‌کنم این شگفت‌انگیز است.»
کیمل، مریل استریپ بازیگر مطرح آمریکایی را نیز در مرکز توجه قرار داد. مریل همان کسی بود که به خاطر آتش کشیدن رئیس جمهور ترامپ در سخنرانی‌اش در هنگام دریافت جایزه گلدن گلوب شهرت زیادی پیدا کرد. کیمل پیرامون این بانوی آمریکایی چنین گفت: «ما امشب به افتخار بازیگران بزرگی اینجا هستیم، اما به افتخار بازیگرانی هم اینجا هستیم که بزرگ به نظر می‌آمدند اما درحقیقت اینطور نیستند... و بین همه بازیگران بزرگ‌هالیوود، یکی از آنها بطور
مشخص بخاطر اجراهای فراوان غیرالهام‌بخش و دست بالا گرفته شده‌اش، سربلند بیرون آمده است. مریل استریپ از کارهای اولیه پیش‌پا افتاده‌اش در «شکارچی گوزن» و «خارج از آفریقا» تا اجراهای نا امیدکننده‌اش در «کرامر علیه کرامر» و «انتخاب سوفی»، با بازی در بیش از ۵۰ فیلم در طی حرفه ملال‌آورش
باعث سرافکندگی بوده است. این بیستمین نامزدی اسکار مریل است که با در نظر گرفتن این حقیقت که امسال اصلا در هیچ فیلمی‌بازی نکرده، شگفت ‌انگیزتر هم است.» او به جمعیت گفت که او را تشویق کنند؛ آنها ایستاده او را ستایش و برایش ابراز احساسات کردند، سپس کیمل صحبتش را خطاب به استریپ با یک تعظیم به پایان رساند: «در ضمن لباس قشنگی پوشیدید، مارکش ایوانکا (دختر ترامپ) ست؟»
هوای سالن دالبی تئاتر لس آنجلس آکنده به بوی سیاست شده بود و برخلاف مراسم‌های پیشین اسکار که در َآن بازیگران مطرح دنیا به پایکوبی می‌پرداختند این بار پیش از آغاز فستیوال به تظاهراتی ضد ترامپ دست زدند.
از همین رو، بسیاری مترصد آن بودند که جوایز اهدا شده را هم سیاسی جلوه دهند، از جمله
جایزه اصغر فرهادی را. منتقدان داخلی فیلم «فروشنده»، از روزگذشته بر طبل سیاسی نمایش دادن «فروشنده» می‌کوبند و معتقدند که این جایزه فرهادی به خاطر اخذ سیاست‌های ضدترامپ و همینطور تحریم آکادمی‌اسکار توسط او صورت گرفته است. این در حالی است که نامزدهای جوایز اسکار از اواسط ماه سپتامبر مشخص می‌شوند و نام کارگردان «فروشنده» نیز در زمره آنها قرار داشته است. از دیگر سو، فیلم «فروشنده» اصغر فرهادی توانسته جوایز بین‌المللی فراوانی از جمله جایزه نخل طلایی کن را از آن خود کند که این مهم نشان دهنده فاخر بودن و همینطور استحقاق «فروشنده» برای دریافت جایزه وزین اسکار است.
**پاسخ فرهادی به بوش
پیام تفصیلی اصغر فرهادی درباره احترام به مردم کشورش، تحریم مراسم اسکار و همینطور نکوهش سیاست‌های ترامپ و در نهایت دعوت از دو تن از دانشمندان ایرانی برای دریافت جایزه‌اش موجب شد تا او را سفیر فرهنگی بنامند؛ سفیری که برخلاف سایر سفرا برای رساندن پیامش از هنر بهره می‌برد. درباره اسکار روزگذشته فرهادی و تبدیل او به دیپلمات هنری، احمد مازنی، روحانی عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی‌به خبرنگار آفتاب یزد گفت: نخست آنکه من موفقیت سینمای ایران را در هشتاد و نهمین آکادمی‌اسکار به ملت ایران تبریک می‌گویم و به آقای اصغرفرهادی و تیم همراه ایشان، بازیگران، تهیه‌کنندگان و تمامی‌عوامل فیلم «فروشنده» نیز تبریک می‌گویم و آرزوی موفقیت‌های بیشتری برای‌شان دارم. اینکه آقای فرهادی و بعضی از همکاران‌شان از جمله خانم ترانه علیدوستی در ارتباط با رفتار غیرمتمدنانه دونالد ترامپ مبنی بر عدم صدور مجوز برای ورود مردم هفت کشور از جمله ایران به آمریکا موضع گرفتند، نشانه سلامت و صداقت اهالی فرهنگ و هنر ایرانی و اهالی سینمای ایران است و این را هم باز تبریک می‌گویم به همه خدمتگزاران سینمای نجیب ایران.
وی افزود: بیانیه آقای اصغر فرهادی در اصل پاسخی بود به پیامی‌که آقای بوش پسر در دوران ریاست جمهوری‌اش داد و آن هم این بود که زمانی که ما و دو کشور دیگر را محور شرارت اعلام کرد، گفته بود که «امروز این «ما» هستیم. حال بقیه یا با «ما» هستند یا دشمن ما هستند.» جمهوریخواهان هم همواره پیرو این رویه بوده‌اند. حال آقای فرهادی پاسخی که داده به آن جریانی است که بوش پسر مطرح کرد اما دونالد ترامپ به شکل عریان‌تری آن را تعقیب و دنبال می‌کند. از این منظر جای قدردانی است که آقای فرهادی به شکلی هوشمندانه بیانیه‌ای را به رشته تحریر درآورده و به آن پاسخ داده است.
**فرهادی نخبگان ایرانی را به رخ کشید
این عضو حزب اعتماد ملی در خصوص دعوت اصغر فرهادی از انوشه انصاری و فیروز نادری برای قرائت بیانیه و دریافت جایزه‌اش، اظهار داشت: این کار آقای فرهادی بسیار ارزشمند و معنادار بود. شاید اگر رایزنی می‌کرد خودش می‌توانست در مراسم اسکار حضور یابد اما عدم حضورش و مخالفتی که با رفتار ترامپ کرده بسیار ارزشمند بوده است. آقای فرهادی حتی می‌توانست از یک فرد غیر ایرانی برای دریافت جایزه‌اش دعوت کند یا آنکه می‌توانست راه قهر و ترک کردن را پیش بگیرد، اما این قهر نکردنش حاکی از آن بود که ما در مجامع بین‌المللی در هر حوزه‌ای می‌توانیم با حفظ هویت ایرانی- اسلامیِ خودمان حضور داشته باشیم. از اینکه از بین افراد، ایرانیان را انتخاب کرد و از میان ایرانیان مقیم، شخصیت‌های علمی‌و فرهیخته را انتخاب کرد، نشان از هوشمندی و تدبیر آقای فرهادی است چرا که ایشان با انتخاب آنها درصدد بود تا شخصیت‌های فرهیخته ایرانی را به رخ آنهایی که مخالف حضور ایرانیان به خاک آمریکا هستند، بکشد.
**بستن مرزها مانع ارتباط نیست
این عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی‌با بیان اینکه باید از اصغر فرهادی
به عنوان یک «دیپلمات فرهنگی» یاد کرد، گفت: این نشانه فرهنگ و هنر و فرهیختگی سینمای ایران است که می‌تواند در دیپلماسی فرهنگی و هنری و دیپلماسی سینمایی نقش موثری داشته باشد. اگر همه درها، راه‌ها و مرزهای جغرافیایی بر روی یک ملت بسته شوند، مرزهای فکری، علمی‌و هنری را نمی‌توانند ببندند. این حضور پاسخی بود به آنهایی که فکر می‌کنند با بستن مرزهای جغرافیایی و ایجاد محدودیت، می‌توانند در مقابل ارتباط ملت‌ها با یکدیگر بایستند و مانع انتقال فرهنگ‌ها شوند. به نظر من از این جهت این کار معنادار و ارزشمندی بوده است.
**هرکسی نمی‌تواند زبان هنر را قضاوت کند
وی در خصوص برخی واکنش‌ها به اسکار اصغر فرهادی و سیاسی خواندن این جایزه، عنوان کرد: سلیقه‌ها و نگاه‌های متفاوتی در جامعه ایرانی وجود دارد. ممکن است برخی افراد به لحاظ سیاسی، نگاه اصغر فرهادی را نپذیرند. بعضی هم به خاطر مسائل اجتماعی با آن مخالف باشند.
به هر حال این یک واقعیت است که هم در عرصه بین‌المللی وجود دارد و هم در عرصه داخلی. از طرفی هم زبان هنر زبانی نیست که هر کسی بخواهد درباره آن قضاوت کند.
مازنی ادامه داد: به خاطر دارم به هنگام اکران فیلم سینمایی «مارمولک» ساخته کمال تبریزی بسیاری می‌خواستند مانع از اکران آن تحت عنوان دفاع و حمایت از جامعه روحانیت شوند. من فراموش نمی‌کنم آقای کمال تبریزی به دلیل اینکه خودش را به جبهه روحانیت و نیروهای انقلابی نزدیک می‌دید، فکر می‌کرد در حال خدمت به جامعه روحانیت است و از اینکه در حق ساخته‌اش جفا کرده بودند و برخی تعابیر موهن را نسبت به آن به کار برده بودند، گریه کرد. اما خب الان ما دیدیم بزرگان انقلاب و بسیاری از شخصیت‌ها به جز اینکه نقدشان مبتنی بر این بود که آقای تبریزی می‌توانست نام بهتری انتخاب کند، اما محتوای آن را تایید کردند و دیدیم که جهت‌گیری این کارگردان مطرح سینما هم درست بوده است.
**فرهادی اصحاب قدرت را به تفکر وا می‌دارد
نماینده مردم تهران خاطر نشان کرد: در خصوص آقای فرهادی هم این موضوع صادق است. ایشان هم با زبان خاص خودش در حوزه سینما مسائلی را مطرح می‌کند که گاهی ممکن است این مسئله کوچک باشد آن را بزرگ می‌کند تا صاحبنظران و اصحاب قدرت به فکر بیفتند که به این مسائل هم فکر کنند و برای آنها چاره‌ای بیندیشند. نگاه ایشان ممکن است مورد قبول بسیاری نباشد اما وقتی که ایشان در موضعی قرار می‌گیرد که طرف مقابلش دونالد ترامپ است و بیانیه‌ای هوشمندانه به رشته تحریر درمی‌آورد، مقامات رسمی‌کشور هم به ایشان تبریک می‌گویند.
**حمایت بهارستان از فرهادی
مازنی اضافه کرد: روز دوشنبه من شاهد بودم که در مجلس شورای اسلامی‌جمعی از نمایندگان درحال امضای متنی بودند که به آقای فرهادی در آن تبریک گفته بودند و تا آخرین لحظه هم تعداد امضاها به عدد 60 رسیده بود. قطعا سه‌شنبه هم بر تعداد امضاها افزوده خواهد شد. اینها نشانه این است که سینما و هنر در داخل کشور هم می‌تواند پدید آورنده انسجام و همبستگی و وحدت و اصول و ارزش‌های مشترکی ما داریم. وقتی یک ورزشکار در عرصه بین‌المللی به کسب مقام می‌پردازد همه به آن افتخار می‌کنیم امروز هم یک هنرمند مقامی‌کسب کرده است و باید به آن افتخار کنیم.
خرید بلیط