امارات؛ نرمش یا چرخش؟!

آفتاب یزد ـ رضا بردستانی: ظریف که روز دوشنبه هشت بهمن 1397 برای پاسخ به سوالات نمایندگان از جمله "علت بی‌توجهی به حقوق بازرگانان و صرافان ایرانی" در امارات با توجه به نقش آنها در دور زدن تحریم‌ها به مجلس رفته بود با اذعان به‌وجود مشکل در روابط اقتصادی امارات با ایران در پاسخ به نمایندگان گفته بود:«شورای عالی امنیت ملی ایجاد راهکارهای جایگزین را تصویب کرده است.»
وزیر امور خارجه ایران همچنین به نمایندگان مجلس گفته بود دولت تسهیلاتی برای تجار و صرافی‌ها در نظر گرفته که "به کشورهای دیگر که با جمهوری اسلامی ایران رابطه بهتری دارند نقل مکان کنند که این کار انجام شده است." در آن روز محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، گفته بود: امارات متحده عربی "به دلیل اشتباه‌های سیاسی و راهبردی مسئولان آن وارد یک مرحله برخورد غیرقابل قبول" با ایران شده است. همچنین آقای ظریف با انتقاد تند از دولت امارات به دلیل ایجاد مشکل و محدودیت برای بازرگانان ایرانی گفته بود که "برخوردهای لازم سیاسی با دولت امارات" انجام خواهد شد.
>یک عکس و چند ماجرا
20مرداد 1398 عکس و خبری در رسانه‌ها منتشر شد که حکایت از یک دیدار خیلی مهم داشت؛ «دیدار قاسم رضایی، فرمانده مرزبانی ایران با محمدعلی مصباح الاحبابی، فرمانده گارد ساحلی کشور امارات» و همین مسئله کافی بود تا یک سوال خیلی مهم مطرح شود:«آیا امارات به سوی ایران چرخیده؟»
پرسش تحلیلگران هم مهم بود و هم برخوردار از استدلال‌هایی که می‌توانست پاسخ به آن سوال را مثبت ارزیابی کرد زیرا در ادامه تحولات پرسرعت دوستی و دشمنی‌های پرماجرای خاورمیانه، این‌بار قصه قهر و آشتی‌ها ظاهرا به یک سکانس دور از انتظار رسیده بود و آن: «دست دوستی دادن امارات و ایران» بود.
طبیعی ترین واکنش اما "چرخش سیاست خارجی امارات در قبال ایران" بود که بیشتر از روی جلد روزنامه‌ها و رسانه‌ها در محافل تحلیلی و امنیتی مورد توجه قرار گرفته بود زیرا در خط‌کشی‌های خاورمیانه در سال‌های اخیر، امارات همیشه عضوی از تیم مقابل ایران بود و نه کشوری در کنار ایران پس این دیدار می‌توانست مهم و قابل تامل باشد ضمن اینکه ایران نیز دلخوری‌های خود را از سیاست خارجی امارات را در این مدت پنهان نکرده و محمد جواد ظریف، در یک اظهارنظر خبرساز، محمد بن زاید ولیعهد و حاکم دوفاکتوی امارات را در کنار محمد بن سلمان، جان بولتون و بنیامین نتانیاهو، به عنوان دشمنان ایران که به دنبال جنگ هستند، معرفی کرده بود.
>اتفاقات فجیره و هوشیاری امارات
نگاهی از نزدیک به خبرهای چندماهه اخیر حاکی از آن است که طرح مسئله تغییر سیاست خارجی امارات در قبال ایران، بی سند و مدرک نیست. حتی موضوع، تنها به سفر هیئت نظامی اماراتی به تهران نیز خلاصه نمی‌شد در واقع یکی از مهم‌ترین نشانه‌های آغاز این تغییر در زمانی دیده شده که چهار نفتکش در نزدیکی بندر فجیره امارات آسیب دیدند. در این زمان (۱۲ می‌- ۲۲ اردیبهشت) ظاهر ماجرا به گونه‌ای بود که بهانه‌ای مناسب برای تشدید فشارها بر ایران فراهم شده است. با توجه به سابقه امارات و تلاش‌هایش برای افزایش این فشارها، عجیب نبود اگر ابوظبی در تبلیغات رسانه‌‌ای، ادعای آمریکا را تایید می‌کرد و انگشت اتهام را به سوی تهران نشانه می‌رفت. اما واکنش اماراتی‌ها ملایم‌تر از این انتظارات بود و حتی بعد از اینکه آمریکا اعلام کرد، ایران در این کشتی‌ها خرابکاری کرده، موضع امارات همچنان این بود که متهم کردن ایران به اسناد بیشتری نیاز دارد. اندکی بعد و همزمان با دومینوی افزایش تنش در خلیج فارس، امارات در یک اقدام دور از انتظار دیگر اعلام کرد که بخش بزرگی از نیروهایش را از یمن خارج می‌کند. جنگ یمن یکی از جنگ‌های "نیابتی" خاورمیانه توصیف شده که گفته می‌شود در آن، عربستان و متحدانش در برابر ایران و متحدانش قرار گرفته است. اندکی بعد نیز حوثی‌ها اعلام کردند از این پس در جنگ یمن، به اهداف اماراتی حمله نمی‌کنند و تنها اهداف عربستانی را هدف قرار خواهند داد.
>موضوع آزاد سازی دلارهای بلوکه شده،
موضوع تازه‌ای نیست!
اگرچه اکبر ترکی نماینده مردم فریدونشهر و چادگان در مجلس و عضو فراکسیون ولایی مجلس به تازگی گفته: «روابط ارزی امارات با ایران بهبود یافته و این کشور ۷۰۰ میلیون دلار از پول‌های بلوکه شده ایران را آزاد کرده است اما این موضوع تازه‌ای نیست و حداقل سابقه این خبر به تابستان 98 باز می‌گردد.
یکی از صدها نشانه آشکار سیاست‌های امارات در قبال جمهوری اسلامی ایران که از منظر تغییرات دیپلماتیکی قابل تحلیل است در اواخر تیرماه و با اظهارنظری در تهران دیده شد.
شهاب قربانی، دبیرکل کانون صرافان ایران در آن تاریخ اعلام کرده بود که دو بانک اماراتی اعلام آمادگی کرده‌اند تا نقل و انتقال پول به ایران را از سر بگیرند. به گفته آقای قربانی مذاکرات درباره این مسئله ادامه دارد. در روزهایی که تحریم‌های سخت‌گیرانه علیه ایران و کمپین "فشار حداکثری" واشنگتن، بسیاری از بخش‌های مختلف اقتصاد ایران را با مشکلاتی فزاینده برای نقل و انتقال پول به خارج از کشور روبه‌رو کرده، این خبر بازتاب قابل توجهی در رسانه‌های بین‌المللی و عمدتاً فارسی زبان پیدا کرد.
حالا و براساس اخبار منتشر شده، می‌توان گفت که نوع مواجهه دیپلماتیکی ایران با دو کشور امارات و عربستان در حال نتیجه بخش شدن است و پس از چرخش و نرمش امارات در کنار پیام‌ها و میانجی‌هایی که بن سلمان به تهران فرستاده باید منتظر تغییرات بسیار وسیع در حوزه ارتباطات سیاسی بین تهران ریاض نیز بود؛ تغییراتی که می‌تواند سند مستحکمی از درستی سیاست‌های اتخاذ شده از سوی دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران تلقی شود.
رزرو هتل