اهمیت و اهداف سفر عمران خان به تهران

دکتر صلاح‌الدین هرسنی‪-‬ عمران‌خان رهبر حزب تحریک انصاف و نخست‌وزیر پاکستان به همراه هیئتی امروز به تهران می‌آید. البته این نخستین سفر او به تهران نیست و او در ماه آوریل نیز به تهران آمده بود. حال به نظر می‌رسد که سفر دوباره او به تهران به دنبال سفر ماه می ‌دکتر محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه کشورمان به اسلام‌آباد صورت می‌گیرد.
در نگاه نخست، این سفر عمران‌خان به تهران را باید آغاز فصل جدید مناسبات دیپلماتیک در روابط تهران- اسلام‌آباد دانست، چرا که تا قبل از این مناسبات، روابط تهران- اسلام‌آباد تحت مسائلی چون: تهدیدهای دولت‌محور از سوی دستگاه‌های امنیتی، شیعه‌ستیزی در قالب مسائل ایدئولوژیک، ناامنی مرزها، حمایت از طالبان در افغانستان و حمایت افراطی از عربستان سعودی و مشخصاً بن‌سلمان و اخیرا نیز تحت تاثیر حادثه قتل ۱۴مسافر یک اتوبوس در مسیر کراچی و ربوده شدن 12نفر از نیرو‌های طرح امنیت و هنگ مرزی میرجاوه، به پایین‌ترین سطح دیپلماتیک خود رسیده بود و حالا و در ماه عسل و فصل مناسبات دیپلماتیک، عمران‌خان تلاش دارد که به سرشت روابط خارجی معطوف به تنش اسلام‌آباد در قبال همسایگان به ویژه تهران پایان دهد. به این ترتیب اهمیت سفر عمران‌خان به تهران در راستای تلاش‌های سازنده و معطوف به دیپلماتیک اسلام‌آباد با همسایگان است.
اما مهم‌ترین اهمیت سفر عمران‌خان در ارتباط با نقش واسطه‌ای جدید اسلام‌آباد در کاهش تنش و منازعه در میان بازیگران محوری منطقه غرب آسیاست. واقعیت آن است که اسلام‌آباد در همگرایی نسبی با ریاض و واگرایی نسبی با تهران است. چنین شرایطی منجر به تصاعد و تزاید بحران دیپلماتیک تهران- ریاض از یک‌سو و تهران- اسلام‌آباد از سوی دیگر شده است. مزید بر این، ریاض بخشی از پازل فشار حداکثری واشنگتن در قبال تهران است. بنابراین اگر ریاض بتواند تحت فشار اسلام‌آباد و نقش واسطه‌ای عمران‌خان، به کاهش تنش و عادی‌سازی روابط روی آورد، قطعا از حجم فشار‌های واشنگتن و اقدامات ایذایی آن بر تهران کاسته می‌شود. به عبارت دیگر نقش واسطه‌ای عمران‌خان می‌تواند با هدف تحکیم روابط دوجانبه از شرایط تنازعی تهران – اسلام‌آباد در تنش دیپلماتیک تهران- ریاض بکاهد. به این ترتیب تهران می‌تواند روی همراهی و حمایت‌های اسلام‌آباد در از سرگیری مناسبات خود با بازیگرانی چون ریاض و مجموعه‌های تحت ائتلاف آن نظیر دوحه و منامه حساب باز کند. لذا و تحت این شرایط، فراهم شدن مقدمات ابتکاری و زمینه‌های عادی‌سازی روابط ریاض – تهران می‌تواند طبیعی‌ترین و همچنین بدیهی‌ترین طرح و سناریویی باشد که از سفر عمران‌خان به تهران قابل انتظار است.
اما جدای از نقش کاهنده اسلام‌آباد در تنش تهران- ریاض، سفر عمران‌خان به تهران و در شرایطی که کشتی ایران در دریای سرخ دستخوش حادثه و بحران نامعلوم شده است، چنین سفری می‌تواند از اتهام ریاض در وقوع این حادثه بکاهد. در واقع مهم‌ترین پیامی که از این سفر عمران‌خان مخابره می‌شود، متوجه برائت ریاض در اتهامات وارده برای نقش داشتن در حادثه کشتی ثابتی است. حال اگر عمران‌خان بخواهد با نقش واسطه‌ای خود در کاهش تنش تهران- اسلام‌آباد و تبرئه ریاض در دست داشتن حادثه کشتی ثابتی، مقامات تهران را متقاعد کند، تردیدی نیست که دیگر یک بازیگر بازنده و معمولی در منطقه غرب آسیا نیست. محققا ایفای نقش سازنده عمران‌خان نه تنها اسلام‌آباد را واجد صلاحیت در نقش‌یابی و نقش‌آفرینی‌های مناسبات غرب آسیا می‌کند، بلکه سبب می‌شود که پاکستان تحت زعامت او از حاشیه تحولات منطقه، به متن بیاید. حال باید دید که این قهرمان دنیای کریکت در سفر به تهران، چگونه می‌تواند مناسبات دنیای سیاست و دیپلماسی را همانند مناسبات ورزشی و قهرمانی به بزرگترین و درخشان‌‎ترین کارنامه حیات سیاسی خود بدل کند؟
خرید بلیط