احیای نئو‏عثمانیسم جدید در شمال‏‏شرقی سوریه

طاهر جمشیدزاده*- بالاخره آن چیزی که جامعه جهانی انتظارش را نداشت قریب‏الوقوع به وقوع پیوست. خبر حمله ارتش سوریه به دستور رجب طیب اردوغان تنها خبری بود که در ۷۲ساعت گذشته مثل بمب صدا کرد. نخستین گروه از نیروهای نظامی ارتش ترکیه وارد شمال‏شرق سوریه شدند و جنگنده بمب‏افکن‏های ترکیه مواضع نیروهای معارض کرد را در شهر حسکه سوریه بمباران کردند.‏ خبرها از شنیده شدن صدای انفجار مهیب و برخاستن ‏ دود از شهر تل العبید سوریه حاکی است.‏ در ادامه جنگنده‏ها و توپخانه ارتش ترکیه مناطقی از شهر راس العین، قامشلی و یک سیلوی ذخیره‏سازی غلات را هدف قرار دادند و حداقل سه غیرنظامی کشته شدند. به‏طوری‏که خبرگزاری دولتی سوریه(سانا) خبر از مورد حمله قرار گرفتن شهر مرزی تل ابیض در شمال استان رقه داد و ساعاتی بعد ارزش لیر، واحد پول رسمی و رایج ترکیه، پس از اعلام آغاز عملیات نظامی در شمال سوریه کاهش یافت. دولت سوریه عملیات نظامی ترکیه در سوریه را نقض قوانین بین‏المللی اعلام کرد و در این راستا رئیس کمیسیون اروپا اذعان کرد که اتحادیه اروپا خواستار توقف عملیات ترکیه در شمال شرق سوریه شد و فرانسه، آلمان، ایتالیا، هلند و مصر، حمله ترکیه به شمال شرقی سوریه را محکوم کردند. محمد‏جواد ظریف رئیس دستگاه دیپلماسی کشورمان هم پیش از این، روز گذشته در گفت‏و‌گوی تلفنی ‏‏با همتای ترکش گفته بود که ایران با هرگونه اقدام نظامی علیه کردهای شمال سوریه مخالف است.‏ سازمان ملل متحد نشست فوق‏العاده برای حمله ترکیه به سوریه برگزار می‏کند. دونالد ترامپ هم بلافاصله اعلام کرد که به مقامات ترکیه گفته بودم که حمله به سوریه اشتباه است و ما نمی‏توانیم برای کردهای سوریه «متحدان قبلی آمریکا» کاری کنیم. جنگ فرسایشی در سوریه که با چراغ سبز ایالات متحده آمریکا و جبهه‏ غربی- عبری- عربی‏ برای ساقط کردن دولت قانونی بشار اسد شکل گرفت و به اذعان دونالد ترامپ رئیس‏جمهوری آمریکا که در کارزار انتخاباتی خود در نوامبر۲۰۱۶ به همتای رقیب دموکراتش «هیلاری کلینتون» نهیب و کنایه زد که داعش را ما و دولت قبلی ایالات متحده ایجاد کرد و در سوریه و عراق گسترش و نشر داد. اگرچه اعتراف او، اعترافی با تاخیر بود ولی ماهیت دولتمردان کاخ سفید را عیان ساخت و وقتی ریشه‏های داعش به وسیله کمک مستشاری ایران و روسیه خشک شد، اکنون ینگه دنیا در تدارک رویای تازه‏اش پس از ناامید شدن از گاو شیرده‏اش بن‏سلمان به اردوگاه اردوغان پیوسته است تا تسلیحات خویش را که ناکارآمدی سامانه‏های موشکی پاتریوتش در پاتک قاطع انصارالله یمن به قلب اقتصادی ریاض و منبع اصلی تغذیه انرژی آنان آزمون شد، این‏بار به آنکارا قالب کند. همین دو ماه پیش بود که منازعه و خط‏‏و‏نشان ینگه دنیا برای آنکار در سرخط خبرهای جهان بابت خرید سامانه اس-۴۰۰ ترکیه از روسیه قرار گرفت و اقتصاد آنکارا با تلاطم و بحران بی‏‏سابقه روبه‏رو شد و ارزش لیر پول ملی ترکیه به‏شدت سقوط کرد. نظامی‏گری در خاورمیانه که سیر تصاعدی یافته، همان چیزی است که ایالات متحده آمریکا دوست دارد تا از این آب گل‏آلود مرتب ماهی بگیرد و تسلیحاتش را به این منطقه پهناور گسیل و ارسال کند و مدعای آن غیر از جنگ‏های چند سال اخیر، افزایش۸۷ درصدی واردات تسلیحات نظامی به این خطه بحران‏زا در پنج سال گذشته بوده است که بیش از یک سوم تجارت جهانی اسلحه را شامل می‏شود و تامین‏کننده اصلی آن آمریکاست. درست همین پارسال بود که موسسه بین‏المللی تحقیقات صلح استکهلم در گزارش سالانه خود اعلام کرده بود که عربستان سعودی در خلال سال‏های۲۰۱۴تا۲۰۱۸با افزایش۱۹۲درصدی در مقایسه با سال‏های پیش از آن، به بزرگ‏ترین خریدار تسلیحات جهان مبدل شده است. مصر، الجزایر، امارات و عراق هم در بین۱۰کشور اول فهرست شیندلر خریداران اسلحه قرار دارند که اکنون باید ترکیه را هم به خانه‏های خالی این جدول اضافه کرد. ‏آمریکا حالا آلترناتیو خوب و مورد وثوقی را جایگزین عربستان سعودی کرده است و برای تغذیه و خوراک آن یک جنگ نیابتی شبیه یورش نابهنگام عربستان به یمن باید اتفاق می‏افتاد و در همین راستا و پس از خروج بخشی از نیروهای آمریکایی با چراغ سبز دونالد ترامپ به رجب طیب اردوغان در دو سه روز گذشته، رسما این سیگنال را ینگه دنیا به آنکارا مخابره کرد که دست‏‏ روی ماشه بگذارد و به معترضان کرد در شمال‏شرق سوریه یورش ببرد. دونالد ترامپ رئیس‏جمهوری آمریکا که امروز در حصار رسوایی «اوکراین گیت» و تهمت به جو بایدن رقیب جدی او در انتخابات نوامبر۲۰۲۰ آمریکا و پسرش «هانتر بایدن» با فشار به همتای اوکراینی‏اش «ولادیمیر زلنسکی» برای بدر‏کردن بایدن، بدجور گیر افتاده و جامعه جهانی و مردم ایالات متحده را علیه خویش شورانده است. ‏نانسی پلوسی رئیس مجلس نمایندگان آمریکا در آستانه استیضاح ترامپ در کنگره‏ به‏وسیله حزب دموکرات و همراهی تنی چند از جمهوری‏خواهان همتای ترامپ است. آنها بر این عقیده‏اند که رئیس‏جمهور‏‏شان از قدرت سوءاستفاده و به کشورشان خیانت کرده است.
پس از اینکه دونالد ترامپ در توئیتی ‏رسما اعلام کرد که زمان جنگ‏های بی‏پایان به سر آمده است‏ و با این بهانه و اولتیماتوم، رسما خروج نیروهای نظامی پنتاگون را از بخشی از دمشق کلید زد و اردوغان هم تلفنی ساعاتی بعد با وی تلفنی دیالوگ داشت؛ باید این انتظار می‏رفت که با این چراغ سبز و پشت کردن آمریکا به متحدان کردش، که برای خالی نبودن عریضه و فشاری که از طرف تحلیلگران و سناتور های آمریکایی در دو سه روز اخیر بابت این خروج نابهنگام و بی‏مقدمه به وی می‏شد، کردها را جنگجویانی دلیر خطاب کند و اعلام کند که اگر آنکارا به کردها حمله کند اقتصادش را نابود می‏کند و دیری نمی‏پاید که فرمان جنگ توسط رئیس‏جمهوری ترکیه صادر می‏شود و همان شد که تصورش می‏رفت. الان مسئله اصلی در راس العین در جریان است که کلیدی‏ترین و استراتژیک‏ترین نقطه شمال‏شرقی سوریه است و برای ترکیه حائز اهمیت است و درگیری اصلی در این نقطه که نظامیان ترک تا عمق۴کیلومتری آن نفوذ کرده‏اند همچنان ادامه دارد. میزان خسارات زیاد بوده و تا کنون ۱۸غیرنظامی کشته شده و۴۱تن نیز زخمی شده‏اند. نشست اضطرای و فوری شورای امنیت سازمان ملل برگزار شد و ۵قدرت برتر جهانی دارای حق وتو، حمله ترکیه را به شمال‏شرقی سوریه محکوم کردند، اما با مخالفت روسیه و آمریکا بیانیه‏ای علیه ترکیه صادر نشد. ناتو هم خواستار توقف فوری درگیری‏ها در شمال سوریه شد و رئیس‏جمهوری آمریکا که با فشار جامعه جهانی، افکار عمومی و سناتور‏های کنگره و مجلس نمایندگان کشورش روبه‏روست، در تغییر موضعی متناقض اعلام کرد ترکیه در یک مثلث گیر افتاده، یا باید با کردها به توافق برسد و مصالحه کند یا ما نیروی نظامی علیه او به منطقه اعزام می‏کنیم. با وضعیت پیش آمده، اگرچه ترکیه گفته تا شعاع۳۰کیلومتری و برای تامین امنیت مرزهایش این کارزار را انجام می‏دهد، ولی برای جامعه جهانی قابل قبول نیست و ادامه این روند قطعا به کشتار بی‏شمار غیرنظامیان و فاجعه و آپارتاید انسانی در شمال‏شرق سوریه منجر خواهد شد و ترکیه درصدد تحقق همان مسئله ناهنجاری است که در شمال عراق به وقوع پیوست و این قضیه ناشدنی است و باید درنهایت به عقب‏نشینی و خواست جامعه جهانی تن‏ بدهد.
*روزنامه‏نگار
خرید بلیط