تحلیل سیاسی هفته

بسم‌الله الرحمن الرحیم
فرصت حفظ برجام برای اروپائیها درحال از دست رفتن است ولی کشورهای اروپایی امضا‌کننده این توافق بین‌المللی حاضر نیستند از حیطه نفوذ آمریکا خارج شده و برای حفظ آن هزینه‌ای را در برابر واشنگتن متحمل شوند. کشورهای اروپایی اکنون با این بهانه که شرکت‌های اروپایی، خصوصی و چندملیتی هستند و نمی‌توانند آنها را وادار به داد و ستد با ایران کنند، از عمل به تعهدات خود درخصوص برجام شانه خالی می‌کنند اما آنگونه که شواهد نشان می‌دهد، اروپا می‌تواند برای حفظ شرکت‌های اروپایی از گزند تحریم‌های آمریکا به آنها تضمین حقوقی بدهد اما نمی‌خواهد با این کار با واشنگتن سر شاخ شود. این بی‌مسئولیتی اروپا تا آنجا مشهود است که «جاناتان تیرون» تحلیلگر شبکه خبری اروپایی بلومبرگ تصریح می‌کند «اتحادیه اروپا فاقد یک راهبرد منسجم برای تبدیل کردن لفاظی‌های خود در مورد برجام به سیاست‌های قابل اجراست.»
متاسفانه در این میان اروپا به جای آنکه برای حفظ برجام به آمریکا فشار بیاورد، رئیس‌جمهور فرانسه مهلتی یک ماهه به تهران می‌دهد تا با طرح وی برای حفظ برجام موافقت کند. این عملکرد اروپائیها طی سال‌های اخیر ثابت کرده که وعده‌های طرف غربی قابل اعتماد نیست و آنها اگر می‌خواهند صداقت خود را برای حفظ برجام به اثبات برسانند، باید دست به کار شده و هزینه‌های مرتبط با آنرا برعهده بگیرند.
در این هفته جامعه علمی کشور دو دیدار با رهبر انقلاب داشت. در نخستین این دیدارها که در حاشیه بازدید دوساعته رهبر انقلاب از نمایشگاه شرکت‌های دانش‌بنیان و فناوری‌های برتر صورت گرفت، ایشان از نزدیک در جریان دستاوردهای علمی جوانان و متخصصان ایرانی قرار گرفته و با آنان به گفت‌وگو پرداختند.
دومین این دیدارها که دیروز بود و در آن دو هزار نفر از نخبگان جوان و استعدادهای برتر علمی کشور با حضرت آیت‌الله خامنه‌ای دیدار کردند، ایشان ادامه پیشرفت علمی کشور را در کوران حرکت پرشتاب جهانی، کاملاً حیاتی خوانده و با اشاره به شوق سرشار و تحسین‌برانگیز جوانان نخبه تاکید کردند: «هر جوان نخبه، پاره تن ایران عزیز ماست و برای رفع مشکلات نخبگان باید سند راهبردی امور نخبگان را کاملاً جدی اجرا و پیگیری کرد». ایشان با تاکید به مسئولان برای دنبال کردن مطالبات و پیشنهادات نخبگان گفتند: «حرکت علمی آغاز شده و نیازمند استمرار است، البته رتبه‌های بالای علمی ایران در برخی رشته‌های نوپا مانند نانو و زیست‌فناوری بسیار افتخارآمیز است اما به هیچ‌وجه کافی نیست و نباید ما را قانع کند، بلکه باید پیشرفت علمی با شتاب ادامه یابد». رهبر انقلاب همراه بودن علم با فرهنگ صحیح انسان‌دوستی را زمینه ساز استفاده بشر از منافع حقیقی علم و دانش خوانده و یادآوری کردند: «علم بسیار مهم و بسیار نافع هسته‌ای وقتی با فرهنگ غلط قدرت طلبی همراه شد، به تولید بمب هسته‌ای انجامید و به تهدید بزرگ دنیا و بشریت تبدیل شد.» حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با اشاره به موضع قاطعانه و شجاعانه جمهوری اسلامی درباره حرمت شرعی استفاده از بمب هسته‌ای تاکید کردند: «ما با وجود اینکه می‌توانستیم در این راه قدم برداریم، براساس حکم اسلام عزیز کاربرد این سلاح را حرام قطعی شرعی اعلام کردیم، بنابراین هیچ دلیلی ندارد که برای تولید و نگه‌داشت سلاحی که استفاده از آن مطلقاً حرام است، هزینه کنیم.»
این هفته شرایط متلاطمی بر اوضاع سیاسی بین‌المللی حاکم بود. در عراق، ناآرامی‌هایی که ریشه معیشتی و اعتراض به فساد و بی‌عدالتی اجتماعی داشت اوج گرفت. این اعتراضات به اکثر شهرهای عراق سرایت کرد و در مواردی منجر به خشونت و درگیری معترضین و نیروهای امنیتی شد. منابع عراقی از کشته شدن بیش از یکصد نفر و زخمی شدن شمار بیشتری در جریان این ناآرامی خبر داده‌اند. دولت عراق و بسیاری از شخصیت‌های سیاسی و مذهبی آن کشور خواسته‌های معترضین را به حق دانستند ولی از خشونت‌ها و عواملی که این اعتراضات را به درگیری‌های خونین کشاندند ابراز انزجار کردند.
آیت‌الله سیستانی خواستار رسیدگی دولت به خواست تظاهرکنندگان و مبارزه واقعی با فساد شد. دولت عادل عبدالمهدی هم وعده داد درخواست مردم معترض را در سریع‌ترین زمان عملی سازد. نکته قابل تامل، بهره‌برداری، فرصت‌طلبی و موج‌سواری دست‌هایی در داخل و خارج عراق از وقایع اخیر بود. این عناصر، تلاش کردند اعتراضات را از مسیر اصلی خارج و این کشور را وارد مرحله‌ای از بی‌ثباتی و درگیری‌های گسترده سازند تا از این آب گل‌آلود ماهی مقصود خود را صید کنند، به‌خصوص در مقطع ویژه‌ای که عراق در آستانه برگزاری مراسم مهم اربعین حسینی است که این توطئه با دخالت مرجعیت و درک بانیان اعتراضات از حساسیت شرایط، خنثی شد.
اواخر هفته جاری ترکیه عملیات لشکرکشی به شمال سوریه را آغاز کرد و بهانه این تجاوز نظامی را مقابله با کردهای سوریه و داعش اعلام کرد. اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه با اعلام آغاز این عملیات موسوم به «چشمه صلح» مدعی شد این عملیات تهدیدات تروریستی را خنثی کرده و منطقه امن برای بازگشت پناهندگان سوری ایجاد می‌کند. این عملیات چند روز پس از آن صورت می‌گیرد که رئیس‌جمهور آمریکا ادعای خارج ساختن نیروهای آمریکایی از سوریه را مطرح ساخت. سوریه به دخالت نظامی ترکیه اعتراض کرده و آن را یک تجاوز آشکار به قلمرو خود خوانده است. ماجراجویی نظامی آنکارا در صحنه بین‌المللی نیز مخالفت‌های گسترده‌ای در پی داشته است.
این هفته بحران سیاسی رژیم صهیونیستی با اعلام مخالفت مجدد رقبای سیاسی نتانیاهو برای تشکیل کابینه ائتلافی با وی، عمیق‌تر شد. «بنی‌گانتس» رقیب اصلی نتانیاهو ضمن رد درخواست نتانیاهو برای ائتلاف اعلام کرد نخست‌وزیری را از نتانیاهو خواهد گرفت. لیبرمن، دیگر سیاستمدار صهیونیست و رقیب نتانیاهو نیز تاکید کرد هرگز با او متحد نخواهد شد. لیبرمن، نتانیاهو را متهم کرد که وی را تحت‌نظر و جاسوسی دارد. رسانه‌های رژیم صهیونیستی اعلام کرده‌اند که تمامی در‌ها بر روی نتانیاهو بسته شده و یاس و ناامیدی نتانیاهو به جایی رسیده است که دست به دامن پوتین رئیس‌جمهور روسیه شده تا لیبرمن را برای اتحاد با وی ترغیب کند.
این هفته، رسانه‌ها و محافل سیاسی منطقه بر روی این مسئله متفق‌القول بودند که ائتلاف‌های ضدایرانی درحال فروپاشی است. به گزارش این منابع، رئیس‌جمهور آمریکا، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی و ولیعهد سعودی که مثلث یک ائتلاف علیه جمهوری اسلامی ایران را تشکیل می‌دهند هرکدام با معضلات و دشواری‌های حیاتی درگیر شده و توان پیشبرد توطئه ضدایرانی را از دست داده‌اند. به تایید این منابع، ترامپ به‌شدت درگیر مسئله استیضاح خود است، نتانیاهو از تشکیل کابینه عاجز مانده و گرفتار پرونده‌های اختلاس است و ولیعهد عربستان نیز به سبب شکست‌های پی‌درپی در صحنه سیاسی، منفعل شده است.
خرید بلیط