دست‌های خالی هایکو ماس در تهران

 
 
هفته جاری، هفته‌ای پرتحرک برای جمهوری اسلامی ایران در روابط بین‌الملل و دستگاه دیپلماسی کشورمان است. هایکو ماس، وزیر خارجه آلمان در آخرین ایستگاه سفرهای منطقه‌ای‌اش وارد تهران شد و مذاکراتش را با طرف ایرانی آغاز کرد. در پی آن شینزو آبه نخست وزیر ژاپن پس از رایزنی‌های گسترده و تماس با کشورهای منطقه و فرامنطقه‌ای و با چراغ سبز واشنگتن به تهران وارد می‌شود. آنچه موجب گردیده است که آلمان به نمایندگی از کشورهای اروپایی و در پی آن نخست وزیر ژاپن به تهران سفر کند، قدرت فرامنطقه‌ای و توانمندی‌های روزافزون ایران است، به گونه‌ای که با دلهره و نگرانی و به عنوان کاهش تنش در منطقه به تهران سفر می‌کنند. وزیر خارجه آلمان پس از رایزنی با برخی کشورهای منطقه و استماع نقطه نظرات آنها با همراه نمودن مسئول آلمانی اینستکس به تهران وارد شد. هایکو ماس با همراه نمودن مسئول آلمانی اینستکس در این سفر درصدد انتقال این پیام بودکه سازوکار مالی مورد اهتمام اروپا و آلمان است. اگرچه به نظر نمی‌رسد اینستکس بتواند نیازهای جمهوری اسلامی ایران را برطرف نماید اما نوع عملکرد اروپا حاکی از آن است که این سازوکار صرفا برای مواد غذایی و دارو آن هم نه به صورت گسترده، طراحی شده است. اظهارات وزیر خارجه آلمان در میان خبرنگاران نشان داد هایکو ماس با دستان خالی به تهران سفر کرده است. اروپا درصدد مدیریت بحران در منطقه است، نه جبران کم‌کاری و کاستی‌هایش در برجام. اروپا به عنوان مجموعه‌ای که در نزدیکی این منطقه قرار دارد به شدت نگران موضوعات امنیتی و از این دست مسائل است. از این رو بحران و افزایش تنش به سرعت شرایط اروپا را تحت تاثیر قرار خواهد داد. از این روست که اروپا تلاش می‌کند به مدیریت این مساله بپردازد. به همین دلیل است که پس از مصوبه شورای عالی امنیت ملی که جمهوری اسلامی بر اساس بند 36 برجام مسئولیت‌ها و تکالیف و اقدامات خود را ذیل این بند تنظیم خواهد کرد، سراسیمه درصدد یافتن راه حل برآمده‌اند. اظهارات وزیر خارجه آلمان نشان داد که برلین می‌کوشد آب سردی بر اقدامات تهران بریزد. این در حالی است که کشورهای اروپایی ملزم بودند که خروج آمریکا از برجام را به نحو مقتضی جبران کنند. وضعیت بانکی میان ایران و اتحادیه اروپا، موضوع سرمایه‌گذاری اروپا در ایران و خرید نفت توسط اروپا از ایران همگی به حالت تعویق درآمده است. اروپا نه تنها به جبران خساراتی که آمریکا وارد آورده برنیامده که خود به نوعی با ایالات متحده بر عیله تهران در زمینه‌های مختلف همکاری کرده است. آلمان اگر می‌خواهد در این فضا موفق باشد و به مدیریت بحران کمک کند، باید ببیند چه برای عرضه به طرفین دارد. اظهارات دیروز وزیر خارجه آلمان نشان داد برلین چیزی برای ارائه به تهران ندارد و تنها به تعارف و تاکید به اراده دولت‌های اروپایی متمرکز می‌شود. این در حالی است که با کاخ سفید و دولت ترامپ همه گونه همکاری را به عمل آورده و صرفا به اعلام مواضع در زنده نگه داشتن برجام بسنده کرده است. اروپا تاکنون نشان داده است که چیزی بیشتر از شبه مستعمره آمریکا نیست. بنابراین اروپا نمی‌تواند سیاست‌ها و اهداف خود را مستقل از آمریکا به پیش ببرد. اکنون زمان برای اروپا و آلمان تعیین کننده است تا آنها نشان دهند اگر می‌خواهند بازیگر موثر در جهان و به‌طور اخص در مقطع کنونی در منطقه باشند، چه چیزی برای ارائه دارند و تا چه میزان می‌توانند خطرپذیر باشند. هر چه زمان بگذرد، احیای برجام ناممکن‌تر و رغبت ایران به تفاهم کمتر می‌شود. سیاست‌های تهران کاملا روشن است. پس این اروپا است که باید سیاست و خط مشی خود را مشخص کند.
* سخنگوی اسبق وزارت امور خارجه
رزرو هتل