پیام سفر ظریف به ترامپ

سفر منطقه‌ای محمدجواد ظریف، وزیر امورخارجه کشورمان به سوریه و ترکیه از زوایای مختلفی قابل تحلیل است. نخست اینکه این سفر با توجه به برنامه دونالد ترامپ در تروریستی قرار دادن سپاه، این پیام را برای ترامپ و یاران افراطی‌اش دارد که ترس و ارعاب جایی در سیره و مرام سیاسی ایران ندارد. بر همگان روشن است که سپاه نقش اصلی را در روند ثبات و صلح سوریه بازی می‌کند. از این منظر سفر ظریف این پیام را برای ترامپ دارد که ایران به هیچ عنوان از بازوی قدرتمندی منطقه‌ای‌اش(سپاه) دست نمی‌کشد. برگ برنده ایران در سیاست بین‌الملل، قدرت منطقه‌ای ایران است. ابزار این قدرت سپاه و نیروهای وابسته به سپاه است. برای همین ظریف با سفر به سوریه و دیدار با بشار اسد ضمن اعلام حمایت از پروژه ثبات و بازسازی سوریه، آمادگی بیشتر دولتش را در سوریه پس از بحران اعلام داشت. البته جمهوری اسلامی ایران پیش‌تر با کلید زدن مذاکرات آستانه با ترکیه و روسیه، ابتکار عمل مذاکرات را از آمریکا گرفت. از این حیث سفر ظریف می‌تواند تحرکی جدید به مذاکرات آستانه بدهد. به خصوص اینکه ظریف بلافاصله دمشق را به مقصد آنکار ترک کرد تا نظر‌ها و دیدگاه‌های مقامات ترکیه را نیز برای شتاب بخشی به مذاکرات صلح آستانه جلب کند. از دید ناظران منطقه‌ای، طی هشت سال بحران سوریه، روند مذاکرات آستانه، موفق‌ترین روند است. طی این مذاکرات بود که قانون اساسی سوریه، نحوه تشکیل احزاب، ترکیب گروه‌ها و شخصیت‌ها در سوریه پس از بحران مشخص شد. در این بین چالش مهمی که مطرح است، تجمیع جریان‌های تکفیری-تروریستی در استان ادلب است که بعضا با حمایت‌های مستقیم و غیر مستقیم جریان صهیونیسم و سعودی قدرت قابل ملاحظه‌ای به لحاظ تشکیلاتی و نظامی گرفته‌اند. همگی این جریان‌های تروریستی در مخالفت و دشمنی با دولت اسد متفق‌القول هستند. برای همین تمام دغدغه و تمرکز مثلث ایران، ترکیه و روسیه بر کنترل استان ادلب قرار دارد. دکتر ظریف این ماموریت را دارد که رایزنی‌های لازم را برای هم‌فکری و هم‌نظری ترکیه و در مرحله بعد روسیه برای مبارزه و حذف نهایی جریان‌های تکفیری در ادلب جلب کند. از سوی دیگر با توجه به برنامه خروج نیروهای آمریکایی از شمال سوریه، ظریف به نوعی در تلاش است خلأ حضور نیروهای آمریکایی در سوریه را با تقویت موقعیت دولت اسد پر کند. بی‌گمان این خلأ در صورت عدم مدیریت به کنترل گروه‌های مخالف اسد در خواهد آمد. آمریکایی‌ها رویکرد مبهم و خطرناکی را در سوریه دنبال می‌کنند. از یکسو بر خروج از سوریه تاکید می‌ورزند و از طرف دیگر به دنبال ائتلاف‌سازی منطقه‌ای علیه ایران و سپاه هستند. این امر پیچیدگی‌های امنیتی در منطقه را بیشتر می‌سازد. دکتر ظریف با عطف به این واقعیت‌ها، دنبال همگرایی جدید منطقه‌ای جهت عبور دادن سوریه از بن‌بست کنونی است.
* کارشناس مسائل بین‌الملل
خرید بلیط