چرا نقدها متوجه دولت و نظام است؟

عباس عبدی روزنامه‌نگار سيل اخير يك واقعيت را نشان داد و اين‌كه بخش مهمي از دنبال‌كنندگان اخبار سيل لبه تيز انتقادات خود را متوجه دولت و به ‏معناي كلي‌تر حكومت و نهادهاي مربوط كردند. برخي از پژوهش‌ها نشان داده است كه بيش از نيمي از كانال‌هاي تلگرامي به ‏طور مستقيم از عملكرد دولت در بحران سيل انتقاد کرده‌اند و تنها 5‌درصد آنان به بازتاب وعده‌هاي دولت در جريان سيل ‏پرداخته‌اند. همچنين بيش از 70‌درصد كاربران چنين نقدهايي کرده‌اند. پرسش اين است كه چرا چنين شرايطي وجود دارد؟
در درجه نخست بخشي از اين وضعيت غيرطبيعي نيست. در هر حال مردم و جامعه دنبال محملی هستند تا به تحليل و چرايي ‏وضعيت خود بپردازند. به‌طور طبيعي دولت مهمترين هدف در راه تحقق اين امر خواهد بود. ولي همه ماجرا اين نيست. ‏عوامل ديگري نيز در تشديد اين مسأله وجود دارند‎.
اول از همه عدم حضور تمام و کمال دولت در عرصه پاسخگويي و رسانه‌ای است. سیل اخیر موضوعي است كه طبق مطالعات موجود ‏بالاي 95‌درصد مردم پيگير اخبارش بوده‌اند، بنابراین شايسته بود كه دولت حضوري لحظه‌اي و موثر در عرصه  رسانه و پاسخگويي در پدیده سیل مي‌داشت.
عامل دوم حجيم بودن حکومت در ايران است. حکومتي كه همه كارها را در ذيل خود تعريف مي‌كند، بسيار بزرگ و قدرتمند ‏خواهد شد، ولي به موازات بزرگتر بودن، نشانه خوبي براي هدف قرار گرفتن است. هرچه بزرگتر باشيد، نشانه‌روي عليه ‏شما، راحت‌تر و كم‌خطاتر است‎.‎ در همين زمينه حذف نهادهاي مردمي از مشاركت در امور مدني مثل كمك و امدادرساني‌هاي مشابه در زلزله و سيل و... نمونه ‏مناسب در تأیید این ادعا است. به ميزاني كه نهادهاي مردمي بركنار از اين امور باشند، دولت در انجام اين وظيفه ناتوان خواهد ‏شد. در حقيقت انجام چنين اقداماتي به تنهايي از عهده هيچ دولتي برنمي‌آيد و نيازمند نيروهاي داوطلب و نيكوكار است‎. عامل مهم بعدي فقدان رسانه رسمي معتبر است. در همين داده‌های پژوهشی مي‌بينيم؛ كانال‌هايي كه تا حدي رسمي هستند، خيلي ‏كمتر از مردم و كاربران عادي عليه دولت نقد كرده‌اند. چرا؟ به دليل اين‌كه آنان بايد مسئولانه‌تر بنويسند. حال اگر چندين رسانه ‏معتبر رسمي داشتيم يا برنامه‌های صداوسيما نزد مردم معتبر بود، هيچ‌گاه مردم برای پیگیری اخبار سیل به صورت افراد ناشناخته در ‏فضاي مجازي غرق نمي‌شدند كه راحت‌ترين كار آنان حمله به دولت و حکومت باشد‎.‎ عامل ديگر فقدان اعتماد مردم به نهادهاي عمومي است. هنگامي كه اعتماد زايل شود كارهاي خوب نيز بد ارزيابي خواهد شد و ‏كارهاي بد، بدتر! بسياري از اين انتقادات درباره سيل به نوعي تلافي جامعه درباره انتقادات ديگر و به طول كلي كمبود اعتماد ‏است‎. با اين حد از بدبيني انجام وظيفه به نسبت سخت خواهد شد، لذا پيشنهاد مي‌شود دولت در كنار كمك به سيل‌زدگان بكوشد ‏ارتباط خود را با جامعه قوي‌تر كرده و به بازسازي اعتماد خود مشغول شود و حضور نهادهاي مدني و مردمي را براي مشاركت ‏به رسميت بشناسد و اندازه خود را كوچك كند تا به راحتي هدف قرار نگيرد‎.‎
خرید بلیط