خاورمیانه همچنان قلب پرتپش جهان

موضوع محوری خاورمیانه در ‌سال‌های 2016 و 2017 ظهور و سقوط داعش بود. در‌ سال ‏‏2018 این ایران بود که سعی کرد خلأ قدرت ناشی از سقوط داعش را پر کند، سپس ائتلافی ‏تشکیل شد تا ایران را پس بزند. در ‌سال 2019 موضوع محوری خاورمیانه تلاش این ائتلاف ‏برای رویارویی با ایران خواهد بود، اما کشوری که از این رویارویی سود بسیار خواهد برد، ‏ترکیه است، البته ترکیه نیز مشکلات خود را دارد. این کشور هنوز در شرایطی نیست که بتواند ‏در مقابل روسیه بایستد و از سوی دیگر اقتصاد این کشور با بحران‌هایی روبه‌رو است. اما با ‏در نظر گرفتن وضع دیگر کشورهای منطقه، ترکیه در یکی از بهترین موقعیت‌های استراتژیک ‏خود طی سال‌های اخیر است، در نتیجه ظهور ترکیه به‌عنوان یک قدرت منطقه‌ای شدت ‏خواهد یافت. دیگر قدرت‌های خاورمیانه نظیر ایران، عربستان و رژیم صهیونیستی همه تحت ‏فشارهای متفاوتی هستند. در طول چند ماهه گذشته، عربستان‌سعودی درگیر قتل جمال ‏خاشقجی، خبرنگار روزنامه واشنگتن پست شد، اما قتل این خبرنگار موضوعی فراتر از این ‏خبر رسانه‌ای است. درواقع قتل این خبرنگار نشانه‌ای از ناتوانی خاندان آل‌سعود است. افزایش ‏تولید نفت به‌خصوص افزایش تولید نفت در آمریکا موجب پایین‌آمدن قیمت نفت شده است و ‏وقتی قیمت نفت پایین بیاید، قدرت عربستان سعودی کاهش می‌یابد. از سوی دیگر ملک سلمان، پادشاه ‏عربستانی فردی ناتوان با سابقه بیماری است و گفته می‌شود که به بیماری آلزایمر مبتلاست. ‏بن‌سلمان، ولیعهد عربستان یکی از شخصیت‌های پر از تناقض است. پیش‌بینی بلندمدت ما برای ‏عربستان سعودی بسیار منفی‌نگرانه است. ما معتقدیم که نظام حاکم بر عربستان‌سعودی به ‏شکل فعلی آن نمی‌تواند برای بلندمدت ادامه یابد. ‏
از سوی دیگر اسراییل نیز در بحران است. وقتی که جنگ داخلی در سوریه آغاز شد، اسراییل ‏در یکی از امن‌ترین موقعیت‌هایش قرار داشت، اما حالا که دولت بشار اسد وضع را در ‏سوریه در کنترل خود دارد، اسراییل از حضور نیروهای ایرانی در مرزهای شمالی خود نگران ‏است. روابط بشار اسد با دولت ایران بسیار دوستانه است و بشار اسد همه ابزار و اراده ‏لازم را برای ادامه این روابط دوستانه دارد. در نتیجه روابط دوستانه بشار اسد با ایران، روابط ‏ایران با گروه‌هایی نظیر حزب‌الله نیز همچنان برقرار باقی خواهد ماند، به همین دلیل اسراییل ‏دست به چند اقدام زده است؛ نخست سعی کرده با حماس به یک توافق آتش‌بس برد و وقتی ‏خیالش از بابت حماس راحت شد، شروع به حمله به مواضعی در سوریه کرده است، در عین حال ‏تلاش کرده تا به کشورهایی نظیر عربستان‌سعودی و امارات متحده عربی که با ایران خصومت ‏دارند، مذاکره کند. ‏
در آن سوی ماجرا ایران حضور دارد. ایران با موفقیت توانسته قدرت خود را فراسوی رشته ‏کوه‌های زاگرس تزریق کند. این کشور با عراق روابط بسیار دوستانه‌ای دارد و روابط نظامی ‏ایران با عراق در جریان مبارزه با داعش بسیار موفق و نزدیک بود. ایران همچنین یک بازیگر ‏اصلی در عرصه سیاست داخلی عراق است و به همکاری‌های نظامی خود با ‏دولت سوریه با موفقیت ادامه می‌دهد. تهران اعلام کرده است این روابط تا زمانی که دولت ‏سوریه بخواهد، ادامه خواهد داشت. ‏
البته ایران نیز مشکلاتی دارد که بیشتر ریشه در داخل دارد. آمریکا از توافق هسته‌ای با ایران ‏خارج شد و بار دیگر تحریم‌ها را به جای اول خود بازگرداند. این مسأله موجب خواهد شد ایران ‏در‌ سال 2019‌، سال سختی را پیش‌رو داشته باشد. در کنار همه اینها، دولت آمریکا تلاش دارد ‏تا با همکاری نزدیک با برخی کشورهای منطقه نظیر عربستان و امارات متحده عربی دامنه ‏قدرت منطقه‌ای ایران را کاهش دهد. بنابراین انتظار در ‌سال2019 این است که برای ایران در ‏عراق و سوریه همچنین در داخل بحران‌هایی ایجاد  شود. احتمال حمایت مالی و نظامی ‏آمریکا از برخی شورشیان کُرد در جنوب‌غرب برای ایجاد تنش‌های منطقه‌ای بسیار است، همچنین ‏عربستان سعودی نیز با حمایت از برخی در مرزهای مجاور سعی خواهد کرد ایران را آزار دهد. ‏
با کاهش درآمدهای ارزی ایران، این کشور منابع ارزی لازم برای ادامه برخی از طرح‌های ‏خدمات عمومی را نخواهد داشت و این امر ممکن است موجب برخی نارضایتی‌های داخلی ‏شود. ‏ اسراییل به حزب‌الله لبنان حمله خواهد کرد
حزب‌الله لبنان طی سال‌های اخیر در حوزه نظامی به دستاوردهای زیادی رسیده است. این ‏گروه توانسته مهماتی پیشرفته و قابل هدایت به دست آورد که تهدیدی برای اسراییل محسوب می‌‏شود. اسراییل که همواره سیاست حمله پیشگیرانه را اجرا کرده، حالا در موقعیتی قرار گرفته که ‏در آن احتمال حمله‌اش به حزب‌الله بسیار زیاد است.
با توجه به این‌که درحال حاضر حزب‌الله ‏تحت فشار تحریم‌های غرب نیز قرار دارد، اسراییل موقعیت را برای حمله به گروه مناسب می‌‏بیند، البته حمله قبلی اسراییل به حزب‌الله به شکست انجامید. اگرچه حمله هوایی می‌تواند آسیب‌های زیادی به همراه داشته باشد، اما از آنجایی که حزب‌الله در لبنان مستقر است، اسراییل برای ‏حمله همه‌جانبه باید از نیروی زمینی خود استفاده کند، البته اسراییل تمایلی ندارد از نیروی ‏زمینی استفاده کند، چراکه بیش از اندازه خطرناک است و از سوی دیگر تمامیت سرزمینی لبنان ‏را نیز نقض خواهد کرد. در نتیجه اسراییل سعی خواهد کرد دامنه حملات خود را کاهش داده و ‏محدود کند و تنها به اندازه‌ای که حزب‌الله را تضعیف کند، حمله را صورت دهد. احتمال بسیار ‏زیاد این است که اسراییل دست به حمله هوایی بزند، تا راه‌های ارتباطی حزب‌الله را قطع کند. ‏ انگلیس در‌سال 2019 با توافق با اتحادیه اروپا برگزیت را به اجرا خواهد گذاشت. مصالحه‌ای که انگلیس با اتحادیه اروپا خواهد کرد موجب ایجاد شکاف در اقتصاد این کشور خواهد ‏شد
به رغم همه هیاهوهای سیاسی که حول مذاکرات انگلیس و اتحادیه اروپا درباره برگزیت وجود ‏دارد، ما همچنان معتقدیم که حفظ روابط اقتصادی و تجاری میان دو طرف به نفع هر دو است و ‏در نهایت طرفین با هم توافق خواهند کرد. دولت ترزا می، نخست‌وزیر انگلیس، همچنان بر ‏مسیر خروج از اتحادیه اروپا اصرار دارد. سوال اما این است که پس از خروج از اتحادیه ‏روابط انگلیس با اتحادیه اروپا چگونه خواهد بود و آینده انگلیس چه خواهد شد؟
انگلیس روابط امنیتی خود را با برخی از کشورهای اروپایی حفظ خواهد کرد. این روابط خصوصا ‏با فرانسه، لهستان و کشورهای حوزه بالتیک حفظ خواهد شد. انگلیس همچنین یک شریک ‏تجاری بسیار مهم برای برخی کشورها نظیر آلمان و هلند است. چه توافقی صورت گیرد و چه ‏توافقی در کار نباشد این روابط حفظ خواهند شد. انگلیس همچنین یکی از اصلی‌ترین متحدان ‏کشورهایی خواهد بود که می‌خواهد در روابطشان با کشورهایی نظیر فرانسه و آلمان تعادل ‏ایجاد کند. ‏
اما آینده انگلیس داستانی دیگر است. آینده این  کشور بسیار به توافق بستگی دارد. همان ‏نیروهایی که انگلیس را وادار به خروج از اتحادیه اروپا کردند برهم زننده اتحاد این کشور خواهند ‏شد. اگر توافق به گونه‌ای باشد که به اسکاتلند آسیب بزند، ممکن است درخواست برای استقلال ‏اسکاتلند بار دیگر داغ شود. ممکن است اتحادیه اروپا نیز از درخواست اسکاتلند برای بازگشت ‏به اتحادیه حمایت کند. از سوی دیگر ایرلند شمالی نیز در موقعیت بی‌ثباتی است. صلح میان ‏دولت ایرلند شمالی و دولت انگلیس که در چارچوب توافق «جمعه خوب» در‌سال 1998 برقرار ‏شد، بسیار شکننده است و اقتصاد ایرلند نیز تحت فشار است. البته به این مسائل باید در ‌سال ‏‏2020 پرداخت. درنهایت اما برگزیت دو نتیجه مهم دارد؛ نخست این‌که اتحادیه اروپا را از ‏جایگاه جهانی خود به‌عنوان یک قدرت برتر و پیشرو اروپایی به زیر می‌کشد و دوم این‌که ‏نشان می‌دهد اتحادیه تا چه اندازه قدرتمند است و آیا می‌تواند بر دیگر اعضای خود تسلط داشته ‏باشد؟ ترکیه حضور نظامی خود را در سوریه افزایش خواهد داد
حضور ترکیه در شمال سوریه ادامه‌دار خواهد بود و این حضور در‌ سال 2019 افزایش خواهد ‏یافت. در ادلیب، ترکیه تلاش خواهد کرد تا گروه‌هایی نظیر هیأت تحریرالشام و القاعده به ‏توافقاتی دست یابد. در شمال سوریه، ترکیه تلاش خواهد کرد مناطقی را که تحت تصرف دارد، ‏حفظ کرده و در عین حال حملاتی را علیه گروه‌های کُرد در شمال شرقی سوریه صورت دهد، ‏اما موضوع کردهای سوریه به این آسانی برای ترکیه حل‌شدنی نیست. ‏
ترکیه بدون کمک آمریکا نخواهد توانست با روسیه که در سوریه حضوری فعال دارد، درگیر ‏شود، بنابراین ترکیه در ‌سال 2019 تلاش خواهد کرد به نوعی توافق حداقلی با آمریکا دست ‏یابد. اما موضوع این است که آمریکا از کردهای سوریه حمایت می‌کند و ترکیه این حمایت را ‏تهدیدی علیه منافع ملی و امنیت خود می‌داند، علاوه بر این آمریکا از ترکیه انتظار دارد نقش ‏فعال‌تری را در مدیریت منطقه بپذیرد، البته نقشی که در راستای منافع آمریکا باشد. این نقش ‏عبارت است از مبارزه با گروه‌های جهادی و عقب راندن ایران از سوریه. ترکیه اما علاقه‌ای به ‏اعزام نیروهایش در وسعتی گسترده در سوریه ندارد. آنکارا همچنین علاقه‌ای ندارد روابطش با ‏ایران را دچار تنش کند. ‏
در نتیجه در‌ سال 2019 روابط ترکیه و آمریکا به‌رغم برخی توافق‌ها همچنان تنش‌آلود باقی ‏خواهد ماند. در سوریه، تا زمانی که تهدید داعش وجود داشته باشد، آمریکا دست از حمایت از ‏کردها برنخواهد داشت و بر سر کردها با ترکیه معامله نخواهد کرد، البته ممکن است مشوق‌هایی ‏در این خصوص به ترکیه پیشنهاد دهد، اما این مشوق‌ها مسلما مواضع کردها را تضعیف نخواهد ‏کرد. ‏  
خرید بلیط