آیـنده نــامـعلوم صنـعت بـرق

اهمیت و جایگاه صنعت برق در اقتصاد کشورها برکسی پوشیده نیست. صنعت برق یکی از صنایع مادر و زیرساختی هر کشور محسوب می‌شود که توسعه اقتصادی بدون وجود این انرژی به طور تقریبی غیرممکن است. وضعیت این صنعت در ایران به مانند وضع دیگر صنایع در سال 97 غم‌انگیز است. کسری 7 هزار مگاواتی در دوران پیک مصرف، ناتوانی وزارت نیرو در پرداخت مطالبات نیروگاه‌های بخش خصوصی و کاهش راندمان نیروگاه‌های کشور به دلیل فرسودگی، تنها گوشه‌ای از مشکلات صنعت برق در سال 97 است. به منظور بررسی مشکلات پیش روی صنعت برق، ارزیابی ظرفیت حضور بخش خصوصی در این صنعت و همچنین پیش بینی چالش‌های نیروگاه‌ها برای دوران پیک مصرف برق در کشور، در واپسین روزهای بهمن ماه، به سراغ مدیر عامل و عضو هیات مدیره شرکت ساینا گستر پردیسان رفتیم. در ادامه گفت‌وگو با محمد بیات را مطالعه می‌کنید:
* جایگاه نیروگاه‌های بخش خصوصی در صنعت برق و دوران پیک مصرف برق در سال 97، را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
همانطور که می‌دانید، در حال حاضر بخش خصوصی 60 درصد از برق مصرفی کشور را تامین می‌کند. در سال 97 با وجود تمامی مشکلات پیش روی صنعت برق، تمامی نیروگاه‌های ایران با تمام توان سعی کردند کسری برق کشور را جبران کنند.
هرچند گاهی شاهد خاموشی‌های کوتاه مدت در برخی از نقاط کشور بودیم، اما این خاموشی‌ها به قدری نبود که اقتصاد یا جامعه ایران را با چالش مواجه کند. البته باید به این نکته هم اشاره کنم که برخی نیروگاه‌ها به دلیل مشکلات مالی و عدم پرداخت به موقع مطالباتی که از وزارت نیرو داشتند، از خدمت‌رسانی حداکثری به صنعت برق بازماندند. این مشکلات موجب شد کشور درسال 97 و در دوران پیک مصرف (فصل تابستان) با کسری 7 هزار مگاواتی روبه‌رو شود.


* باتوجه به این موارد، ظرفیت حضور نیروگاه‌های بخش خصوصی در صنعت برق برای سال آینده (1398) را چطور می‌بینید؟ آیا این احتمال وجود دارد که صنعت برق در سال آینده نیز با چالش کمبود برق مواجه شود؟
شرکت مادر تخصصی تولید نیروی برق حرارتی و در راس آن محسن طرز طلب تلاش‌های فراوانی به منظور وصول بخشی از مطالبات نیروگاه‌ها از وزارت نیرو انجام داد تا نیروگاه‌ها بتوانند دست کم با تعمیر و اورهال، خود را برای سال 98 آماده کنند.
البته تاکنون مبلغی به نیروگاه‌ها پرداخت نشده، اما باتوجه به اینکه برخی از قطعات و تجهیزات نیروگاهی باید از راه واردات تامین شود، امیدواریم هرچه زودتر اعتبارات لازم برای تامین این کالاها در اختیار نیروگاه‌ها قرار گیرد.
در پاسخ به پرسش دوم شما؛ باید بگویم بله.
در صورت عدم پرداخت مطالبات نیروگاه‌ها از وزارت نیرو و همچنین عدم تجهیز و تعمیر به موقع نیروگاه‌های کشور، صنعت برق در سال آینده نیز با چالش کمبود برق دست به گریبان خواهد بود. باتوجه به وضعیت فعلی، پیش‌بینی می‌کنم مشکلات صنعت برق در سال آینده بیشتر از سال 97 باشد.
* به عنوان یک خبرنگار، بیشترین موردی که در مباحثه با فعالان حوزه صنعت برق با آن مواجه هستیم، بحث مطالبات نیروگاه‌ها از وزارت نیرو است. به عنوان یک فعال حوزه صنعت برق، آیا پیشنهادی برای حل این مشکل دارید؟
به طور حتم مطالبات نیروگاه‌ها از وزارت نیرو، یکی از اصلی‌ترین مشکلات‌ جدی و اساسی چند سال اخیر صنعت برق است. معتقدم در صورت حل این مشکل بسیاری از چالش‌های صنعت برق از جمله چالش عدم سرمایه‌گذاری در این صنعت برطرف خواهد شد. به عنوان مثال نیروگاه 1 هزار مگاواتی نیشابور که شرکت سایناگستر پردیسان مالک آن است، نزدیک به 1 هزار و 200 میلیارد تومان از وزارت نیرو طلبکار است و طبیعی است که چنین مجموعه‌ای نتواند حتی خودش را سرپا نگه دارد چه برسد به اینکه بخواهد به توسعه هم بیندیشد.
شاید افزایش نرخ فروش انرژی، نخستین و ضروری‌ترین گامی باشد که وزارت نیرو باید به منظور حل مشکلات مالی نیروگاه‌ها بردارد.
متاسفانه باوجود متن صریح قانون درباره افزایش سالانه نرخ انرژی در کشور، وزارت نیرو چند سالی است که به این مورد بی‌توجه بوده و نرخ فروش انرژی را تغییر نداده است.
معتقدم راه‌اندازی بورس انرژی به معنای واقعی کلمه، راه را برای افزایش یا بهتر است بگویم واقعی سازی قیمت برق در کشور تسهیل می‌کند. هم اکنون خریدار برق در بورس انرژی یک شخصیت حقوقی (وزارت نیرو)  است. مشکل دیگر صنعت برق، تغییرات قوانین بازار برق است. متاسفانه هیات تنظیم بازار برق در سال‌های اخیر با اعمال نظر سلیقه‌ای، همواره در زمین وزارت نیرو توپ زده و موجب ورشکسته شدن تولید کنندگان برق شده است. بنابراین وجود یک رگولاتور (تنظیم کننده بازار) بی‌طرف، دومین ضرورتی است که باید به آن توجه شود. البته باتوجه به مکاتباتی که انجام شده امیدواریم درسال 1398، سازمان تنظیم بازار برق درکشور راه‌اندازی شود.
* شاید پرسیدن این سوال از شما منطقی نباشد، اما چرا باوجود تاکید قانون برخصوصی‌سازی صنعت برق تا 80 درصد، این مهم تا به امروز محقق نشده و هم اکنون فقط حدود 60 درصد از این صنعت در دستان بخش خصوصی قرار دارد؟
زمزمه‌هایی مبنی بر اینکه دولت باید برای سرمایه‌گذاری‌های جدید در حوزه نیروگاهی ورود کند به گوش می‌رسد که اگر این مورد صحت داشته باشد، باید بگویم که ما در حال بازگشت به گذشته هستیم. اگر دولت پولی برای سرمایه‌گذاری جدید در صنعت برق دارد، چرا مطالبات خود را تسویه نمی‌کند؟ به نظر می‌رسد هنوز در دولت افرادی با خصوصی‌سازی صنعت برق موافق نبوده و این می‌تواند ضربه سنگینی به این صنعت وارد کند.
دولت باید بخش خصوصی را به عنوان بازوی خود بداند نه رقیب خود. کمک به راه‌اندازی هرچه سریع‌تر سازمان تنظیم بازار برق و به ثبات رساندن قوانین و مقررات فروش انرژی، می‌تواند شروع خوبی برای اثبات نظر دولت برای خصوصی‌سازی صنعت برق باشد.