تحلیل سیاسی هفته

بسم‌الله الرحمن الرحیم
در این هفته گرچه ماه محرم به پایان آمد ولی امروز که ماه صفر از راه می‌رسد، همچنان غم‌های جانکاه عالم بر دل‌های بی‌قرار سنگینی می‌کند.
ماه گذشته فرصت مغتنمی بود تا ملت ایران ضمن عرض ارادت به آستان مقدس اهل بیت عصمت و طهارت، در مکتب سید و سالار شهیدان، حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام و یاران با وفایش درس احیای حق و صیانت از اسلام را بیاموزد، لکن ماه صفر نیز به واسطه اربعین حسینی و ایام وفات جانگداز خاتم انبیا حضرت محمد مصطفی و شهادت امام حسن مجتبی و امام رضا علیهم‌السلام، فرصت‌هایی را برای تبعیت عملی از بزرگان دین و راهنمایان بشریت فراهم می‌آورد.
در این روزها همچنین پاییز با باران آمد و این نعمت الهی در فصل برگ ریزان، باز هم به غافلگیری تبدیل شد! زیرا که چهره سیلاب به خود گرفت و به این ترتیب مثل همیشه، آن روی نعمتی به نام باران، به نغمتی به نام سیل تبدیل گشت. شهرهای شمالی کشور این هفته رکوردهای بی‌سابقه‌ای را در بارندگی‌های سیل آسا تجربه کرد به طوری که برخی مناطق مثل رودسر، رامسر و تنکابن طی یک روز شاهد بارش 300 میلیمتر باران بود و به همین دلیل خسارتهایی به تاسیسات زیربنایی، پل‌ها، مزارع، جاده‌ها و منازل مسکونی وارد شد که می‌طلبد در فصل همدلی، همه به یاری سیلزدگان بشتابند.
در این هفته شاهد زورآزمایی «تدبیر» و «تهییج» در مجلس بودیم و پس از روزهای سختی که درباره FATF گذشت، سرانجام مجلس به این لایحه رای داد و غوغاسالاریهای بی‌سند به ایستگاه آخر رسید. با رای این هفته نمایندگان، خود تحریمی ناکام ماند و مجلس به شکست حصر مالی رای داد. هر چند مخالفان خارجی تصویب این لایحه و فعالان عرصه پولشویی تا تصویب نهایی آن به مخالفت‌های خود ادامه خواهند داد.
تصویب کنوانسیون مقابله با تامین مالی تروریسم (CFT) به عنوان یکی از کنوانسیونهای چهارگانه «گروه ویژه اقدام مالی» (FATF) در مجلس نشانگر باز تولید اقتدار داخلی در عرصه خارجی بود که می‌تواند کاهنده فشار دشمنان انقلاب علیه ایران در زمینه تعاملات اقتصادی و سیاسی باشد.
پیوستن به FATF هر چند می‌تواند مبادلات اقتصادی ایران را تسهیل کند و از وارد آمدن خسارات و صدمات بیشتر به ایران جلوگیری کند، ولی قطعاً معجزه نیست و نمی‌تواند مشکلات عدیده کشور را به تنهایی حل کند امّا با قطعیت می‌توان گفت که درصورت عدم تصویب، دشمنان بهانه‌های مهمی برای افزایش مشکلات و تشدید فشار پیدا می‌کردند.
این لوایح که معروف به لوایح چهارگانه هستند، شامل چهارلایحه «پالرمو» یا همان «لایحه الحاق ایران به کنوانسیون مبارزه با جرائم سازمان یافته»،«لایحه الحاق ایران به کنوانسیون بین‌المللی مقابله با تامین مالی تروریسم»، «لایحه اصلاح قانون مبارزه با پولشویی» و «لایحه قانون مبارزه با تامین مالی تروریسم» می‌شود.
گروه ویژه اقدام مالی (Financial Action Task Force – FATF) در سال 1368 توسط کشورهای عضو گروه «جی 7» تشکیل شد تا بررسی‌هایی در باره وضعیت قوانین مبارزه با پولشویی در بازارهای مختلف مالی را در سرتاسر جهان انجام دهد، همچنین این سازمان وظیفه بررسی ریسک سرمایه‌گذاری در بازارهای مالی هدف را برعهده دارد.
مقررات مبارزه با پولشویی شامل قوانینی است که اشخاص و شرکت‌ها را موظف می‌کند در مورد نحوه کسب درآمدشان به دولت‌ها توضیح دهند، از این راه، پول‌هایی که از راه‌های نامشروع، مانند قاچاق، رشوه و تخلف‌های مالی به دست آمده است، برای ورود به بازارهای مالی با دشواری بیشتری رو به رو می‌شود و سلامت نظام مالی و اقتصادی قابل تضمین‌تر خواهد بود.
اما پرسش اساسی در این پیچ و بزنگاه مهم تاریخی یعنی دوران بعد از خروج آمریکا از برجام این است که تصویب این لوایح چه تاثیری بر عرصه سیاست خارجی و تعاملات بین‌المللی ایران خواهد گذاشت؟
ورای مباحث فنی و سیاسی مطرح شده درباره این لوایح، پاسخ را می‌توان در اظهارات، رئیس‌ دستگاه دیپلماسی کشور در مجلس شورای اسلامی دید، آنجایی که ظریف تاکید می‌کند «چین و روسیه به عنوان شرکای راهبردی جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده‌اند که برای ادامه همکاری‌ها، حضور در این کنوانسیون‌ها ضروری است.» ظریف افزود: «زمانی که با چینی‌ها صحبت می‌کنیم که نیات استکباری علیه ایران نداشته و از لحاظ مواضع بین‌المللی با ایران مواضع مشابهی دارند و چین وروسیه شریک راهبردی جمهوری اسلامی محسوب می‌شوند اما رئیس بانک مرکزی روسیه چند روز گذشته به آقای همتی گفته بدون اف.ای.تی.اف نمی‌توانیم کار شما را انجام دهیم، همچنین چینی‌ها در این رابطه نظر مشابه داشتند.»
برخی ناظران حوزه‌های اقتصادی همچنین براین باورند تصویب این لوایح می‌تواند صرفاً راهی برای استفاده ایران از اقتصاد جهانی و مبادلات بانکی محسوب شود.
موضوعات خارجی را با ماجرای ناپدید شدن قاشقچی، فعال سیاسی و خبرنگار منتقد عربستانی آغاز می‌کنیم که بازتاب گسترده‌ای در سطح بین‌المللی داشت و یک رسوایی بزرگ برای رژیم ریاض به بار آورد.
جمال قاشقچی که به منتقد «محمد بن سلمان» ولیعهد عربستان معروف بوده است هفته گذشته بعد از ورود به کنسولگری عربستان در اسلامبول ناپدید شد. رژیم ریاض مدعی است قاشقچی اندکی پس از ورود به کنسولگری از آن خارج شده، این درحالی است که هم منابع امنیتی ترکیه و هم نامزد قاشقچی که بیرون کنسولگری منتظرش بوده است تاکید می‌کنند وی از ساختمان کنسولگری خارج نشده است. گزارش‌های دیگری به قتل وی توسط عوامل عربستانی اشاره کرده‌اند از جمله روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز در شماره تازه خود نوشت قاشقچی به دستور عالی‌ترین مقامات سعودی کشته شده و جسد وی قطعه قطعه گردیده است.
در این میان، ترکیه نیز که به نوعی خود را در این رسوایی دخیل می‌بیند در تلاش است تا پای خود را از این رسوایی بیرون بکشد. اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه اعلام کرده است مقامات سعودی برای تبرئه خود در ماجرای قاشقچی باید شواهد ارائه دهند. از سوی دیگر رسانه‌های آمریکایی، نقش دولت ترامپ را نیز در این ماجرا به میان می‌کشند. این رسانه‌ها عنوان کرده‌اند که رژیم ریاض با پشت گرمی دلارهایی که به ترامپ داده، توانسته است اینچنین آشکارا و گستاخانه به حذف مخالفان سیاسی‌اش دست بزند. هر چند هنوز سرنوشت قاشقچی در هاله ابهام قرار دارد ولی این مسئله چیزی از رسوایی بزرگی که دامنگیر رژیم ریاض کرده است نمی‌کاهد.
این روزها عراق دوره‌ای از آرامش نسبی سیاسی را طی می‌کند و پس از تعیین تکلیف مسئولان سه قوه، ثبات نسبی به صحنه سیاسی این کشور بازگشته است. این هفته، عادل عبدالمهدی نخست‌وزیر عراق در تدارک تشکیل کابینه خود، طرح جدیدی را ارائه کرد که شگفتی ساز بود. عبدالمهدی در رویه‌ای جدید از کسانی که خود را شایسته مسئولیت وزارت می‌بینند خواست تا مشخصات و سابقه خود را از طریق اینترنت به نخست وزیری ارسال کنند تا مورد بررسی قرار گیرد. همزمان با این تحولات سیاسی، عراقی‌ها خود را برای بزرگترین همایش سیاسی – مذهبی آماده می‌کنند. مسئولان عراقی در این باره از آمادگی امنیتی برای برگزاری مراسم اربعین خبر داده‌اند.
استعفای نماینده دائم آمریکا در سازمان ملل، خبر دیگری بود که این هفته در محافل خبری بازتاب یافت. «نیکی هیلی»، کسی که به شدت حامی مواضع افراطی دونالد ترامپ بوده است روز سه شنبه بدون ارائه دلیلی از سمت خود به عنوان نماینده آمریکا در سازمان ملل کناره‌گیری کرد و چنانچه منابع خبری از قول مقامات آمریکایی اعلام کرده‌اند ترامپ نیز استعفای وی را پذیرفته است.
هر چند هنوز علت این کناره‌گیری روشن نیست ولی با توجه به سابقه چنین امری، عمده کسانی که در دولت ترامپ کناره‌گیری کرده‌اند از رفتار و سیاستهای ترامپ ناراضی بوده و مورد غضب ترامپ قرار گرفته‌اند. استعفای ناگهانی نیکی هیلی نیز می‌تواند در این چارچوب قرار داشته باشد. ولی آنچه مسلم بوده است این که هیلی از دشمنان سرسخت جمهوری اسلامی در سازمان ملل و از حامیان سینه چاک رژیم صهیونیستی بود چنانچه وی اخیراً گفته بود که صحبت با نتانیاهو برای وی لذت بخش است!
این هفته برای رژیم صهیونیستی روزهای خوبی نبود. هم نتانیاهو و هم همسرش به اتهام فساد مورد بازجویی قرار گرفتند. از سوی دیگر مجلس اروپا به شدت به سیاست‌های جنایتکارانه این رژیم علیه فلسطینی‌ها حمله کرد. چندین نماینده مجلس اروپا نیز به حضور یک مقام صهیونیست در این مجلس اعتراض کرده و وی را جنایتکار جنگی خواندند. از سوی دیگر هزاران فلسطینی‌ها بار دیگر و با وجود سرکوب رژیم صهیونیستی، دو تظاهرات گسترده برگزار کردند و برضد سیاستهای رژیم اشغالگر شعار دادند. فلسطینی‌ها از آغاز سال 1397 هر هفته با تظاهرات گسترده، بر مواضع برحق خود تاکید می‌کنند. در این سلسله تظاهرات تاکنون نزدیک به 200 نفر به شهادت رسیده و بیش از پنج هزار نفر زخمی شده‌اند ولی این وحشی گری صهیونیستها نتوانسته است عزم ملت فلسطین را برای احقاق حقوقش از بین ببرد.